Koliko često mijenjati motorno ulje i šta skraćuje interval

Na naljepnici od zadnjeg servisa obično piše sljedeća kilometraža i datum. Kod nas mnogi voze pet kilometara do posla i nazad, zimi na minusu, a za ulje to nisu isti kilometri kao vožnja autoputem do mora. Ovaj tekst je o tome kada mijenjati ulje i šta se dešava kad se zamjena odgađa. Kako je uraditi sami, opisali smo u tekstu o malom servisu u vlastitoj garaži.

Ulje ne stari samo od kilometara

Ulje u motoru podmazuje, ali i hladi dijelove do kojih rashladna tečnost ne dolazi, drži čađ i nečistoću u sebi da se ne talože i štiti metal od korozije. Za sve to troše se aditivi, a aditivi se troše i kad auto stoji.

Ulje stari na tri načina. Toplota ga oksidiše, pa se zgušnjava i stvara talog. U njega ulaze gorivo, vlaga i čađ iz sagorijevanja. I aditivi se jednostavno potroše. Zato servisni intervali uvijek imaju dva broja, kilometre i vrijeme, i važi onaj koji prvi dođe. Auto koji pređe 4.000 km godišnje i dalje treba novo ulje jednom godišnje.

Fiksni interval ili LongLife

Za fiksni interval većina proizvođača propisuje zamjenu svakih 10.000 do 15.000 km ili jednom godišnje, a za neke motore i češće. Tačan broj za vaš motor je u servisnoj knjižici ili uputstvu.

Postoji i promjenljivi interval, kod VW grupe poznat kao LongLife. Auto sam računa kada je vrijeme za ulje, po načinu vožnje, temperaturi i opterećenju motora, i kod VW-a to može biti do 30.000 km ili dvije godine. Takav interval traži ulje sa LongLife normom (na primjer VW 504.00 za benzince ili 507.00 za dizele). Ako se u servisu sipa obično ulje, auto treba prebaciti na fiksni interval, inače računa kao da je u motoru ulje kojeg tamo nema.

Naše mišljenje: za auto koji se uglavnom vozi kratko i po gradu, fiksni interval je sigurniji izbor, i mnogi majstori ga preporučuju i za auta koja su fabrički podešena na LongLife. A kod polovnjaka iz uvoza, nepoznate istorije, ulje i svi filteri mijenjaju se odmah po kupovini, bez obzira šta piše na naljepnici.

Kada ulje treba mijenjati ranije

U uputstvima proizvođača postoji poglavlje o otežanim uslovima vožnje, i za njih je interval kraći. To su uglavnom:

• česte kratke vožnje, kad motor ne dostigne radnu temperaturu;
• gradska gužva i dug rad u leru;
• prašnjavi i makadamski putevi;
• vuča prikolice ili vožnja punog auta po brdima.

Kad se pogleda kako se vozi u našim gradovima, većina auta je u bar jednoj od ovih grupa. Kratke vožnje zimi su najgore: motor se ne zagrije, a voda od kondenzacije i nesagorjelo gorivo ostaju u ulju umjesto da ispare.

Dizeli sa filterom čestica (DPF) imaju još jednu muku. Kad filter treba očistiti, motor ubrizgava dodatno gorivo da sagori nakupljenu čađ. Ako se vožnja prekine prije kraja tog postupka, dio goriva završi u ulju i razrijedi ga. Ako vam na dizelu sa DPF-om nivo ulja između dva servisa raste, to nije dobar znak. To je gorivo u ulju, i ulje treba mijenjati ranije.

Šta se dešava kad se zamjena preskoči

Kvar od starog ulja rijetko dođe odjednom. Prvo se u motoru stvara talog koji začepljuje sitne kanale i usisnu korpu pumpe ulja, pa pritisak ulja na toplom motoru pada. Turbina, koja se okreće i preko sto hiljada obrtaja u minuti i podmazuje se motornim uljem, prva osjeti loše ulje i talog u cijevi za dovod ulja.

Hidraulični podizači ventila počnu da lupkaju na hladnom motoru. Kod motora sa lancem razvoda zatezač lanca radi na pritisak ulja, pa staro ulje i nizak pritisak znače zveckanje lanca pri paljenju i brže trošenje lanca.

Popravka bilo čega od ovoga košta više od nekoliko zamjena ulja i filtera zajedno. To je cijela računica, i zato se zamjena ulja ne odgađa "za sljedeći mjesec".

Provjera između dva servisa

Nivo ulja pogledajte otprilike svakih hiljadu kilometara i obavezno prije dužeg puta. Auto na ravnom, motor ugašen nekoliko minuta, šipku obrišite, vratite do kraja i izvucite ponovo. Nivo treba da bude između MIN i MAX.

Neki motori troše malo ulja, i to je u granicama koje proizvođač dozvoljava. Potrošnja koja odjednom poraste, plavkast dim iz auspuha ili ulje oko turbine razlog su za majstora. Crvena lampica sa kanticom ulja znači da nema pritiska: stanite čim je bezbjedno i ugasite motor. Žuta lampica na mnogim autima znači samo nizak nivo i da treba doliti.

Koje ulje i šta još ima svoj interval

Za interval je važno i šta se sipa. Ulje propisane norme drži svojstva do kraja intervala, a pogrešno ulje ne mora. Šta znače oznake 5W-30, ACEA C3 ili VW 507.00 i kada je mineralno ulje još u redu, objasnili smo u tekstu sintetičko ili mineralno ulje.

Zupčasti remen ima svoj interval, nezavisan od ulja, i njegovo preskakanje košta mnogo više. O tome piše tekst o velikom servisu.